YAZI: MEHTAP DEMİR

Yapay zeka (YZ), iş dünyasında köklü bir dönüşüm yaratıyor. Ancak birçok şirket bu devrimi hâlâ yüzeysel uygulamalarla sınırlı tutuyor ve gerçek potansiyelini kaçırıyor. Türkiye’den sektör liderlerinin görüşleri, yapay zekanın stratejik gücünü daha net ortaya koyuyor. Türkiye’deki CEO’ların yüzde 41’i, yapay zekayı verimliliğin ötesine taşıyıp, finansal değere dönüştürmek için kullandığını söylüyor. IDC’nin anketine yanıt veren global şirket liderlerinin yüzde 85’i, 2027 yılında gelire dönüştüreceklerine dikkat çekiyor.

Google eski CEO’su Eric Schmidt, dünya yapay zeka yarışının tam ortasındayken, şirketlerin büyük bölümünün bu teknolojiyi net bir strateji veya yol haritası olmadan kullandığını belirtiyor. Yapay zekanın yaygın biçimde benimsenmesine rağmen, çoğu şirket, yüzeysel kalan uygulamalarla yetiniyor ve teknolojinin sunduğu gerçek iş değerini yaratamıyor.

Schmidt’e göre, şirketlerin yüzde 75’i yapay zekayı bir şekilde kullanıyor olsa da, yalnızca yüzde 10’u bu teknolojinin “süper gücünü” işin merkezine yerleştirerek kullanabiliyor. Yüzde 10 dışındaki şirketler ise yapay zekanın asıl potansiyelini göz ardı ederek, kısa vadeli verimlilik artışlarına ve sınırlı operasyonel iyileştirmelere odaklanıyor.

“Bugün sadece küçük bir kesim yapay zekayı çekirdek süreçleri yeniden tasarlamak, yeni talep yaratmak ve yeni gelir fırsatları yakalamak için kullanıyor” diyor Schmidt, “Geri kalanlar ise birkaç dakikalık tasarruf ya da maliyet düşüşü gibi sınırlı etkilerle yetiniyor. Böylece yapay zekanın stratejik potansiyelini kaçırıyorlar.”

McKinsey’nin 2024 raporuna göre, şirketlerin yüzde 72’si artık en az bir iş sürecinde yapay zekayı aktif olarak kullanıyor. Bu oran, birkaç yıl öncesine kadar yüzde 50’lerdeydi. Şimdi ise bu teknoloji hemen her sektöre ve coğrafyaya yayılmış durumda. Ancak, Boston Consulting Group’un 2024 araştırması, bu benimsenmenin henüz sürdürülebilir iş değerine dönüşmediğini gösteriyor.

Şirketlerin yalnızca yüzde 26’sı yapay zekayı pilot aşamasından çıkararak somut sonuçlar elde etmiş durumda. Dahası, sadece yüzde 4’lük küçük bir grup, yapay zekayı kurumsal süreçlerin tamamına entegre ederek anlamlı gelir artışı ya da maliyet düşüşü sağlayabiliyor.

BCG’nin 1.000 üst düzey yöneticinin katılımıyla gerçekleştirdiği “Where’s the Value in AI?” (Yapay Zekada Değer Nerede?) araştırmasına göre, öncü şirketler, 2027’ye kadar yapay zeka sayesinde gelirlerinde yüzde 60 artış, maliyet tarafında ise yüzde 50 düşüş bekliyor.

Fast Company Türkiye’nin CEO Anketi, Türkiye’de de stratejik farkındalığın artmaya başladığını gösteriyor. 64 CEO ve üst düzey liderin katıldığı araştırmaya göre, şirketlerin yüzde 41’i yapay zekayı verimliliğin ötesine taşıyıp “yeni gelir kaynakları yaratmak” için kullanıyor. Yüzde 32’si bu dönüşüm sürecine sınırlı ölçekte başlamış durumda. Yüzde 20’si planlama aşamasında. Yalnızca yüzde 7’sinin gündeminde henüz YZ yer almıyor.

Boğaziçi Üniversitesi ve UC Berkeley’den Prof. Dr. Ahmet Rasim Çağın’a göre, Türkiye’deki YZ projelerinin yüzde 80’i hâlâ süreç otomasyonu ve maliyet düşürmeye odaklı. Ancak bu tablo değişiyor. YZ artık sadece bir “teknoloji yatırımı” değil, bir “büyüme stratejisi” olarak görülmeye başlanıyor.

Vodafone Türkiye CEO’su Engin Aksoy, bu alanı etkin kullandıklarını söyleyen liderlerden… “Yapay zekayı teknolojiden öte, tüm paydaşlarımıza değer katan dönüştürücü bir güç olarak görüyoruz” diyor ve ekliyor: “Dijital asistan TOBi’den kodlama destek araçlarına kadar üretken yapay zeka çözümleri geliştiriyoruz.”

Özyeğin Üniversitesi’nden Prof. Dr. M. İrşadi Aksun, şirketlerin yalnızca verimliliği artırmakla kalmayıp, aynı zamanda “yenilikçi ürün ve hizmetler” geliştirmesi gerektiğini söylüyor. Bu nedenle “hibrit bir yaklaşım” öneriyor: “Bir yandan verimliliği artıracak uygulamalar devreye alınmalı, diğer yandan yüksek katma değerli çözümler geliştirilerek büyümeye odaklanılmalı.”

Allianz Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Fahri Kaan Toker, yapay zeka yatırımlarının sadece verimlilik değil, çok boyutlu bir dönüşüm olarak yürütüldüğünü vurguluyor: “Bugüne kadar 36 yapay zeka projesi hayata geçirdik. Projelerden biri olan Smart STP, sağlık sigortası provizyonlarında yüzde 100 otomasyon sağlıyor. Sistem, şimdiye kadar 10,4 milyon dosyayı insan müdahalesi olmadan işledi.”

Borusan Cat Yapay Zeka ve Robotik Çözümler Direktörü Nermin Yalçı, şirketin dijital dönüşümünü “reaktif hizmet modelinden proaktif ve interaktif modele geçiş” olarak tanımlıyor. Borusan Cat’in geliştirdiği yapay zeka çözümleri, gerçek saha verilerini analiz ederek arızaları önceden tahmin ediyor. Örneğin, Müneccim adlı model, makinelerdeki arızaları yüzde 97 doğrulukla öngörüyor.

Filli Boya Genel Müdür Yardımcısı Arzu Uludağ ise yapay zekayı 3 yıldır müşteri değeri yaratmak için kullandıklarını vurguluyor: “‘Hey Filli’ chatbotu, yaklaşık 200 bin kullanıcının sorusunu yanıtlayarak tüketicilere 7/24 dijital renk uzmanlığı sunuyor. Son 3 yılda çağrı merkezinde sesli iletişimden yapay zeka destekli yazılı iletişime geçiş oranı yüzde 61’e ulaştı.”

Hızlı teslimat alanında öncü konumda olan Getir için de yapay zeka, lojistik ve tedarik zinciri süreçlerinde kritik bir rol oynuyor. Getir Teknoloji, Data ve Ürün Başkan Yardımcısı Kaan Emeç, “Yapay zeka bizim için yalnızca bir motor gücü değil, tüm sistemi yöneten bir orkestra şefi gibi çalışıyor” diyor.

Kiğılı CEO’su Sena Suerdem, yapay zekayı doğru kararlar almak ve müşteriyi derinlemesine anlamak için kritik bir araç olarak gördüklerini belirtiyor: “Müşteriye özel ve veriye dayalı çözümler üretmek için yapay zekayı stratejik bir yol arkadaşı olarak görüyoruz.”

L’Oréal Türkiye Pazarlama Direktörü Murat Çolakoğlu, yapay zeka destekli dijital servislerinin geçen yıl 1 milyondan fazla deneyimlendiğini ve tüketici etkileşimlerinde yüzde 60’a varan artışlar yaşandığını söylüyor.

Pegasus CEO’su Güliz Öztürk, 2023 yılında FlyGPT adlı inisiyatifi başlattıklarını söylüyor: “Misafir deneyimi tarafında, GPT ile Seyahatini Planla sayesinde kullanıcılarımıza kişiselleştirilmiş uçuş ve hizmet önerileri sunuyoruz.”

Tosyalı Holding, yapay zeka destekli paket açma makinesi ile yılda yaklaşık 68 bin tekrarlanan işlemi otomatikleştirerek iş gücünü hafifletiyor. Demir-çelik sektöründeki riskli süreçleri yapay zeka ile optimize ederek çalışan güvenliğini artırıyor.

Odine CEO’su Alper Tunga Burak ise yapay zekayı karar süreçlerini yönlendiren bir çekirdek bileşen olarak konumlandırdıklarını belirtiyor. Geliştirdikleri sistemler anomalileri proaktif şekilde tespit ederek arızaların oluşmasını engelliyor.

• STRATEJİK DÖNÜŞÜM: YZ’yi teknoloji değil, geleceği şekillendiren bir ‘strateji yatırımı’ olarak görüyoruz.
• ELEKTRİK DAĞITIMI: YZ destekli prediktif bakım uygulamalarıyla arızaları önceden tespit ederek kesinti sürelerini azaltıyoruz.
• SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YZ tabanlı analizlerle yıllık yaklaşık 80 bin MWh enerji tasarrufu sağladık.

• GÖKHANALP ARSLAN (İş Bankası): Geliştirdiğimiz büyük dil modeli İşGPT, YZ projelerinin yüzde 80’inde aktif rol oynuyor.
• CEREN ACER KEZİK (Garanti BBVA): Üretken yapay zeka destekli asistanımız UGİ, 63 milyondan fazla etkileşimle müşterilerle iletişim kuruyor. 2025’in ilk yarısında YZ projeleriyle 70 milyon euro ek gelir sağladık.
• EMRE DANACI (ING Hubs Türkiye): Yapay zekayı gelir çeşitlendirme aracı olarak konumluyoruz. GenAI tabanlı HyPE aracı, vadeli mevduat satışlarını yüzde 40 artırdı.

Beko, 100’den fazla yapay zeka girişiminden 30’unu son 1 yılda hayata geçirdi. Design AI platformu tasarım süreçlerini yüzde 25 hızlandırırken, Ankara Bulaşık Makinesi Fabrikası’nda kalite kontrol sistemleri montaj hatalarını yüzde 90 doğrulukla tespit ediyor.

• %4: Şirketlerin sadece %4’ü tüm fonksiyonlarda ileri seviye YZ yetkinliğiyle sürekli değer yaratıyor.
• %60: Lider şirketler, 2027’ye kadar %60 daha fazla gelir artışı öngörüyor.
• Yatırım Dengesi: Şirketler yatırımların %70’ini insan kaynağına ve sürece, %20’sini teknolojiye ve %10’unu algoritmalara yönlendiriyor.

• BAHAR UÇANLAR (Mey Diageo): Görüntü analizi sistemimizle riskli davranışları gerçek zamanlı tespit ediyoruz. Pilot uygulamada risk tespit oranı yüzde 20 arttı.
• MERT BAKİ (Yemeksepeti): Her gün milyonlarca etkileşimi YZ ile analiz ederek kişiselleştirilmiş öneriler sunuyoruz.
• VEYSEL MEMİŞ (Tat Gıda): 2025 itibarıyla robotik süreç otomasyonu ile 7 milyon TL’nin üzerinde tasarruf sağladık.
• BURAK AYDIN (Zorlu Holding): Vestel’de dijital asistan çözüm oranını 2 katına çıkararak 1,55 milyon dolar tasarruf sağladı.
• ERGÜN GÜNAY (Pepsico Türkiye): KazandıRio uygulamamız 35 milyondan fazla indirildi; YZ ile kişiselleştirilmiş kampanyalar sunuluyor.